Holograficzny Testament w Polsce 2026: Kompletny Przewodnik po Ostatniej Woli Spisanej Własnoręcznie
W dziedzinie prawa spadkowego, testament holograficzny, znany również jako testament własnoręczny, od lat stanowi jedną z najprostszych i zarazem najbardziej intymnych form wyrażenia ostatniej woli. Jego popularność wynika z minimalnych wymagań formalnych oraz możliwości sporządzenia go w dowolnym miejscu i czasie, bez konieczności angażowania dodatkowych osób czy ponoszenia kosztów. Jest to bez wątpienia forma testamentu, która w 2026 roku, podobnie jak w latach poprzednich, pozostaje dostępna dla każdego, kto dysponuje pełną zdolnością do czynności prawnych i pragnie w przejrzysty sposób uregulować kwestie swojego majątku po śmierci. W niniejszym, eksperckim przewodniku szczegółowo omówimy kluczowe aspekty testamentu holograficznego w kontekście polskiego porządku prawnego, ze szczególnym uwzględnieniem jego wymogów, zalet, potencjalnych pułapek oraz praktycznych wskazówek, które pomogą zapewnić jego ważność i skuteczność.
Zrozumienie niuansów prawnych związanych z testamentem holograficznym jest fundamentalne. Chociaż wydaje się on formą niezwykle prostą, to właśnie ta prostota bywa źródłem poważnych błędów, które mogą skutkować unieważnieniem dokumentu i w konsekwencji – dziedziczeniem ustawowym, sprzecznym z rzeczywistą wolą spadkodawcy. Dlatego też, każdy, kto rozważa sporządzenie testamentu własnoręcznego, powinien dokładnie zapoznać się z obowiązującymi przepisami Kodeksu cywilnego oraz orzecznictwem sądowym, które precyzuje interpretację tych norm. Naszym celem jest dostarczenie kompleksowej wiedzy, która umożliwi świadome i bezpieczne skorzystanie z tej formy rozrządzenia majątkiem na wypadek śmierci.
Podstawowe Wymogi Formalne Testamentu Holograficznego – Klucz do Ważności
Zgodnie z art. 949 Kodeksu cywilnego, testament holograficzny, aby był ważny, musi spełniać trzy fundamentalne warunki formalne. Ich rygorystyczne przestrzeganie jest absolutnie kluczowe dla zachowania mocy prawnej dokumentu. Nawet najmniejsze odstępstwa mogą prowadzić do jego nieważności, co w konsekwencji oznacza, że majątek spadkodawcy będzie dziedziczony zgodnie z przepisami ustawy, a nie jego wolą.
1. Własnoręczność Sporządzenia
Najistotniejszym wymogiem jest to, aby cały testament został w całości spisany własnoręcznie przez spadkodawcę. Oznacza to, że żadna jego część, od pierwszej do ostatniej litery, nie może być sporządzona maszynowo, na komputerze, za pomocą dyktafonu, czy nawet przez inną osobę, chociażby za zgodą testatora. Własnoręczność pisma jest gwarantem autentyczności dokumentu i swego rodzaju zabezpieczeniem przed fałszerstwem. Nie ma znaczenia, czy spadkodawca użyje długopisu, pióra, ołówka, czy nawet innej techniki pisarskiej, o ile pismo jest czytelne i nie budzi wątpliwości co do tego, kto je sporządził. Co więcej, w praktyce oznacza to, że testament nie może być wydrukowany i jedynie podpisany, ani też uzupełniony odręcznie na wydrukowanym formularzu. Każda próba ułatwienia sobie zadania poprzez częściowe wykorzystanie środków technicznych natychmiast czyni testament nieważnym. Własnoręczność powinna obejmować nie tylko treść rozporządzeń, ale także wszelkie daty, podpisy, sprostowania czy dopiski. Wszelkie ingerencje osób trzecich, nawet w celu poprawienia czytelności czy gramatyki, mogą podważyć jego autentyczność. Sąd w razie wątpliwości może powołać biegłego grafologa, aby ten ocenił zgodność pisma z próbkami pisma spadkodawcy, co często ma miejsce w sporach spadkowych.
2. Podpis Spadkodawcy
Kolejnym niezbędnym elementem jest podpis spadkodawcy, umieszczony pod treścią testamentu. Podpis ten musi być własnoręczny i powinien świadczyć o zakończeniu i zatwierdzeniu rozporządzeń testamentowych. Powszechnie przyjmuje się, że podpis powinien składać się z imienia i nazwiska spadkodawcy, jednak w orzecznictwie i doktrynie dopuszcza się również podpisy zawierające jedynie nazwisko, lub nawet pseudonim, o ile był on powszechnie używany i identyfikował jednoznacznie testatora. Najważniejsze, aby podpis był na tyle charakterystyczny, aby w razie potrzeby możliwe było ustalenie, że to spadkodawca go złożył. Podpis powinien być umieszczony poniżej treści testamentu, co jasno świadczy o jego zatwierdzeniu. Nie jest dopuszczalne umieszczenie podpisu w nagłówku, w treści dokumentu, czy w innej formie, która nie wyraża woli zatwierdzenia. Brak podpisu, podpis nieczytelny, podpis wykonany przez inną osobę (nawet za zgodą spadkodawcy) lub podpis budzący wątpliwości co do jego autentyczności, skutkuje nieważnością testamentu. W sytuacjach, gdy testament składa się z wielu stron, zaleca się podpisanie każdej z nich, co choć nie jest wymogiem bezwzględnym, zwiększa pewność prawną i utrudnia ewentualne manipulacje treścią.
3. Data Sporządzenia
Ostatnim, lecz równie ważnym wymogiem formalnym jest umieszczenie daty sporządzenia testamentu. Data ta może być wyrażona w dowolnej formie (np. „25 marca 2026 r.”, „25.03.2026”, „25/III/2026”), byleby była jasna i czytelna. Data jest niezwykle istotna z kilku powodów. Po pierwsze, pozwala na ustalenie, czy spadkodawca w momencie sporządzania testamentu posiadał pełną zdolność do czynności prawnych. Po drugie, ma kluczowe znaczenie w przypadku istnienia kilku testamentów. Zgodnie z zasadą, późniejszy testament co do zasady uchyla testament wcześniejszy (w całości lub w części, w zakresie, w jakim są ze sobą sprzeczne). Dokładna data pozwala więc na ustalenie, który z testamentów jest ostatnią, ważną wolą spadkodawcy. W przypadku braku daty, testament może zostać uznany za nieważny, chyba że okoliczności sprawy wskazują na to, że brak daty nie budzi żadnych wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, ani co do treści ostatniej woli. Taka sytuacja jest jednak rzadkością i zazwyczaj wymaga skomplikowanego postępowania dowodowego. Dlatego zawsze należy pamiętać o umieszczeniu daty w testamencie holograficznym, najlepiej na początku lub końcu dokumentu, w sposób wyraźny i niepozostawiający wątpliwości.
Kto Może Sporządzić Testament Holograficzny? Pełna Zdolność do Czynności Prawnych
Sporządzić testament, w tym testament holograficzny, może każda osoba fizyczna, która w chwili jego sporządzania posiada pełną zdolność do czynności prawnych. Zdolność ta jest warunkiem absolutnie fundamentalnym dla ważności każdego testamentu, niezależnie od jego formy. Brak pełnej zdolności do czynności prawnych w momencie sporządzania testamentu, skutkuje jego bezwzględną nieważnością.
Wymóg Pełnoletności i Braku Ubezwłasnowolnienia
Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się w Polsce z chwilą ukończenia 18. roku życia. Zatem, osoby małoletnie nie mogą sporządzać testamentu, nawet jeśli w ich imieniu działają przedstawiciele ustawowi. Dotyczy to również osób ubezwłasnowolnionych całkowicie. Ubezwłasnowolnienie całkowite pozbawia osobę zdolności do czynności prawnych, a więc również możliwości swobodnego rozporządzania majątkiem na wypadek śmierci. Testament sporządzony przez osobę ubezwłasnowolnioną całkowicie jest nieważny. Co istotne, nie ma znaczenia, czy ubezwłasnowolnienie nastąpiło przed czy po sporządzeniu testamentu – ważne jest, aby osoba posiadała pełną zdolność w momencie spisywania swojej ostatniej woli.
Świadomość i Swoboda Decyzji
Oprócz formalnej zdolności do czynności prawnych, Kodeks cywilny stawia dodatkowe wymagania dotyczące stanu psychicznego spadkodawcy w chwili sporządzania testamentu. Zgodnie z art. 945 § 1 k.c., testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Oznacza to, że osoba sporządzająca testament musi być w pełni świadoma swoich działań, rozumieć ich konsekwencje prawne i dokonywać rozporządzeń swobodnie, bez jakiegokolwiek przymusu, groźby czy pod wpływem błędu. Przykłady stanów wyłączających świadome lub swobodne powzięcie decyzji to m.in.:
- Zaawansowana demencja lub choroba psychiczna, która uniemożliwia rozeznanie w sytuacji.
- Silne działanie środków odurzających, narkotyków lub alkoholu.
- Błąd co do osoby spadkobiercy lub przedmiotu rozrządzenia.
- Groźba lub przymus ze strony osób trzecich, które wymusiły na spadkodawcy określoną treść testamentu.
W praktyce, dowodzenie braku świadomości lub swobody decyzji w momencie sporządzania testamentu jest trudne i wymaga przedstawienia solidnych dowodów, często w postaci opinii biegłych psychiatrów i zeznań świadków. Sąd musi być przekonany, że spadkodawca nie był w stanie w pełni kierować swoim postępowaniem. Warto zaznaczyć, że nawet osoby w podeszłym wieku czy chorujące na przewlekłe schorzenia mogą sporządzić ważny testament, pod warunkiem zachowania jasności umysłu i zdolności do świadomego podejmowania decyzji.
Podsumowując, zdolność do sporządzenia testamentu holograficznego jest ściśle związana z ogólną zdolnością do czynności prawnych oraz z faktycznym stanem psychicznym spadkodawcy w krytycznym momencie spisywania ostatniej woli. Wszelkie wątpliwości w tym zakresie mogą prowadzić do długotrwałych i kosztownych sporów sądowych o ważność testamentu.
Zalety i Wady Testamentu Holograficznego – Analiza Porównawcza
Testament holograficzny, choć niezwykle popularny i dostępny, posiada zarówno istotne zalety, jak i poważne wady, które należy dokładnie rozważyć przed podjęciem decyzji o wyborze tej formy testamentu. Świadoma analiza tych aspektów jest kluczowa dla zapewnienia, że ostatnia wola spadkodawcy zostanie rzeczywiście zrealizowana.
Zalety Testamentu Holograficznego
Jego główną zaletą jest przede wszystkim:
- Prostota i dostępność: Aby sporządzić testament holograficzny, wystarczy kartka papieru i długopis. Nie wymaga obecności notariusza, urzędnika czy świadków. Można go sporządzić w dowolnym miejscu i czasie, co jest nieocenione w sytuacjach nagłych, kryzysowych czy w miejscach, gdzie dostęp do usług prawnych jest utrudniony (np. za granicą, w szpitalu).
- Brak bezpośrednich kosztów: Sporządzenie testamentu własnoręcznego nie wiąże się z żadnymi opłatami notarialnymi czy skarbowymi. Jest to więc najbardziej ekonomiczna forma rozrządzenia majątkiem na wypadek śmierci, co jest istotne dla osób z ograniczonym budżetem.
- Prywatność: Testament holograficzny może być sporządzony w pełnej dyskrecji, bez ujawniania jego treści osobom trzecim. Daje to spadkodawcy poczucie prywatności w kwestii jego ostatnich rozporządzeń, co dla wielu osób jest niezwykle ważne.
- Szybkość wykonania: W nagłych przypadkach, gdy czas odgrywa kluczową rolę, testament holograficzny może być sporządzony natychmiast, bez konieczności umawiania wizyt czy załatwiania formalności.
- Możliwość częstych zmian: Ze względu na prostotę, spadkodawca może z łatwością zmieniać lub odwoływać testament, sporządzając nowy dokument, bez zbędnych formalności i kosztów.
Wady i Ryzyka Związane z Testamentem Holograficznym
Mimo wymienionych zalet, testament holograficzny obarczony jest szeregiem ryzyk i wad, które często prowadzą do poważnych komplikacji po śmierci spadkodawcy:
- Wysokie ryzyko błędów formalnych: Największą wadą jest łatwość popełnienia błędu formalnego (np. brak daty, brak podpisu, brak własnoręczności całej treści), co skutkuje bezwzględną nieważnością testamentu. Spadkodawca, nieposiadający wiedzy prawniczej, może nie zdawać sobie sprawy z rygorystycznych wymogów Kodeksu cywilnego.
- Trudności w interpretacji i niejasności: Spadkodawcy często używają języka potocznego, nieprecyzyjnych sformułowań, skrótów myślowych, co po ich śmierci może prowadzić do poważnych problemów z interpretacją woli. Brak profesjonalnego doradztwa prawnika lub notariusza zwiększa ryzyko niejasności, sprzeczności lub pominięć, które mogą być źródłem sporów między spadkobiercami.
- Łatwość zaginięcia, zniszczenia lub ukrycia: Testament holograficzny, przechowywany w domu, jest podatny na zaginięcie, przypadkowe zniszczenie (np. pożar, zalanie) lub celowe ukrycie przez osoby, którym jego treść nie odpowiada. Brak centralnego rejestru takich testamentów oznacza, że jego odnalezienie po śmierci spadkodawcy może być problematyczne.
- Podważenie autentyczności pisma: Własnoręczność testamentu może być kwestionowana przez potencjalnych spadkobierców ustawowych. W takich sytuacjach konieczne jest powołanie biegłego grafologa, co generuje dodatkowe koszty i wydłuża postępowanie spadkowe.
- Brak doradztwa prawnego: Sporządzenie testamentu holograficznego odbywa się zazwyczaj bez udziału prawnika, co pozbawia spadkodawcę możliwości uzyskania porady prawnej w zakresie optymalnego rozrządzenia majątkiem, uwzględnienia specyficznych sytuacji życiowych czy konsekwencji podatkowych.
- Ryzyko naruszenia zachowku: Spadkodawca, nieznający przepisów o zachowku, może w testamencie pominąć uprawnionych do niego członków rodziny (np. dzieci, małżonka), co w przyszłości może skutkować roszczeniem o zachowek i koniecznością wypłaty określonych sum pieniędzy przez spadkobierców testamentowych.
Podsumowując, choć testament holograficzny jest kuszący ze względu na swoją prostotę i brak kosztów, niesie ze sobą szereg ryzyk. W sytuacjach, gdy majątek jest skomplikowany, relacje rodzinne złożone lub istnieje obawa przed kwestionowaniem testamentu, znacznie bezpieczniejszą opcją jest testament notarialny. Decyzja o wyborze formy testamentu powinna być podjęta po gruntownym rozważeniu wszystkich za i przeciw, a w razie wątpliwości – po konsultacji z prawnikiem.
Błędy Prowadzące do Nieważności Testamentu Holograficznego – Najczęstsze Pułapki
Jak już wspomniano, pozornie prosta forma testamentu holograficznego często bywa źródłem jego nieważności, spowodowanej niedostatecznym zrozumieniem rygorystycznych wymogów prawa. Poniżej przedstawiamy najczęstsze błędy, które mogą doprowadzić do tego, że ostatnia wola spadkodawcy nigdy nie zostanie zrealizowana.
1. Brak Własnoręczności lub Częściowe Sporządzenie Przez Osoby Trzecie
To najczęstszy i najbardziej fundamentalny błąd. Testament musi być w całości spisany własnoręcznie przez spadkodawcę. Oznacza to, że:
- Użycie komputera lub maszyny do pisania: Nawet jeśli spadkodawca jedynie wydrukuje treść testamentu, a następnie ją podpisze i opieczętuje, testament jest nieważny. Całość musi być napisana ręką testatora.
- Uzupełnianie formularzy: Sporządzenie testamentu na gotowym formularzu, nawet jeśli reszta treści zostanie dopisana ręcznie, jest błędem prowadzącym do nieważności.
- Prośba o przepisanie przez inną osobę: Nawet jeśli spadkodawca dyktuje treść testamentu innej osobie, a ta ją spisuje, dokument nie spełnia wymogu własnoręczności.
- Własnoręczne poprawki na wydruku: Jeśli spadkodawca sporządził testament na komputerze, wydrukował go, a następnie odręcznie naniósł poprawki lub dodał akapity, całość nie będzie spełniać wymogu własnoręczności.
W każdym z tych przypadków, jeśli treść testamentu nie pochodzi w całości z ręki spadkodawcy, nie może on być uznany za ważny testament holograficzny.
2. Brak Podpisu lub Podpis Nieczytelny/Nieidentyfikowalny
Drugi częsty błąd dotyczy podpisu spadkodawcy:
- Brak podpisu: Niespodziewanie, zdarzają się testamenty bez żadnego podpisu, co automatycznie czyni je nieważnymi.
- Podpis niepod tekstem: Podpis musi znajdować się pod treścią testamentu, zatwierdzając ją. Podpis umieszczony w nagłówku, w środku tekstu lub w innym miejscu, które nie świadczy o zatwierdzeniu całości, może być zakwestionowany.
- Podpis inicjałami, pseudonimem bez historii używania: Chociaż dopuszcza się podpisanie nazwiskiem, a nawet pseudonimem, musi on być na tyle charakterystyczny i znany, aby jednoznacznie identyfikował spadkodawcę. Podpis inicjałami, które nie są publicznie znane jako podpis testatora, jest zazwyczaj niewystarczający.
- Podpis wykonany przez inną osobę: Nawet jeśli spadkodawca z powodu choroby nie jest w stanie się podpisać i prosi o to inną osobę, testament jest nieważny jako holograficzny. W takich sytuacjach należy rozważyć inną formę testamentu (np. notarialny lub allograficzny).
3. Brak Daty lub Data Nieprecyzyjna/Niewiarygodna
Błąd w datowaniu testamentu może mieć poważne konsekwencje:
- Brak daty: Testament bez daty jest co do zasady nieważny, chyba że wyjątkowe okoliczności pozwalają jednoznacznie ustalić, kiedy został sporządzony i czy spadkodawca posiadał wówczas pełną zdolność do czynności prawnych.
- Nieprecyzyjna data: Data musi pozwalać na jednoznaczne określenie dnia, miesiąca i roku. Stwierdzenia takie jak „Dziś” lub „Wczoraj” nie są wystarczające.
- Fałszywa data: Celowe wpisanie nieprawdziwej daty, zwłaszcza w celu ukrycia faktu, że spadkodawca w rzeczywistości nie posiadał już pełnej zdolności do czynności prawnych, może prowadzić do unieważnienia testamentu.
- Daty sprzeczne: Umieszczenie dwóch różnych dat na tym samym testamencie, bez wyjaśnienia, która jest prawdziwa, może budzić wątpliwości i prowadzić do jego nieważności.
4. Brak Zdolności Testamentowej
Testament sporządzony przez osobę, która nie posiada pełnej zdolności do czynności prawnych (np. jest małoletnia lub ubezwłasnowolniona całkowicie) lub była w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli (np. głęboka choroba psychiczna, upojenie alkoholowe), jest bezwzględnie nieważny.
5. Treść Niejasna lub Sprzeczna
Chociaż nie jest to błąd formalny sensu stricto, to niejasna, sprzeczna lub niejednoznaczna treść testamentu może uniemożliwić jego wykonanie zgodnie z wolą spadkodawcy, a w skrajnych przypadkach prowadzić do jego faktycznej bezskuteczności. Przykładowo, jeśli spadkodawca wskaże kilku spadkobierców dla tego samego przedmiotu majątkowego, nie precyzując, w jakich udziałach, lub użyje sformułowań, które można interpretować na wiele sposobów, może to doprowadzić do długotrwałych sporów sądowych.
Uniknięcie tych pułapek wymaga od spadkodawcy staranności, dokładności i choćby podstawowej znajomości przepisów prawa spadkowego. Wszelkie wątpliwości lub skomplikowane sytuacje życiowe powinny skłonić do rozważenia konsultacji z prawnikiem lub sporządzenia testamentu notarialnego, który oferuje znacznie większe bezpieczeństwo prawne.
Praktyczne Aspekty Sporządzania Testamentu Holograficznego – Wskazówki i Zalecenia
Aby zminimalizować ryzyko unieważnienia testamentu holograficznego i zapewnić, że ostatnia wola spadkodawcy zostanie w pełni zrealizowana, warto zastosować się do kilku praktycznych wskazówek. Nawet w przypadku tej prostej formy, pewne działania mogą znacznie zwiększyć bezpieczeństwo prawne dokumentu.
1. Czytelność i Zrozumiałość Pisma
Pismo ręczne spadkodawcy powinno być przede wszystkim czytelne. Jeśli testament jest nieczytelny, może to utrudnić lub wręcz uniemożliwić wykonanie jego treści. Należy pisać wyraźnie, najlepiej drukowanymi literami, szczególnie jeśli ręka spadkodawcy jest już niestabilna. Pamiętaj, że testament będzie czytany przez osoby trzecie, które nie są zaznajomione z Twoim pismem. Używanie czarnego lub ciemnoniebieskiego atramentu jest zalecane, aby zapewnić trwałość zapisu.
2. Precyzyjne Sformułowania i Unikanie Niejasności
Treść testamentu powinna być sformułowana w sposób jasny, precyzyjny i jednoznaczny. Unikaj zdań dwuznacznych, ogólników, potocznych wyrażeń czy skrótów, które mogą być różnie interpretowane. Każdy zapis powinien być dokładnie przemyślany. Wskazując spadkobierców, należy podać ich pełne imiona i nazwiska oraz stopień pokrewieństwa. W przypadku rozporządzania konkretnymi przedmiotami majątkowymi (zapis windykacyjny lub zwykły), należy je dokładnie opisać, tak aby nie było wątpliwości, co do ich identyfikacji (np. numer księgi wieczystej nieruchomości, marka i numer VIN samochodu, numer rachunku bankowego).
- Przykłady precyzyjnych sformułowań:
- Zamiast: „Mój dom dla Janka” – „Całą nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. Kwiatowej 5, dla mojego syna Jana Kowalskiego, PESEL XXXXXXXXXXX.”
- Zamiast: „Pieniądze dla Kasi” – „Kwotę 50 000 (pięćdziesiąt tysięcy) złotych z rachunku bankowego numer PLXX YYYY ZZZZ WWWW VVVV UUUU TT dla mojej siostrzenicy Katarzyny Nowak, PESEL ZZZZZZZZZZZ.”
3. Data i Podpis – Miejsca i Forma
Datę sporządzenia testamentu należy umieścić w sposób widoczny i niebudzący wątpliwości. Najlepiej na początku lub na końcu dokumentu. Podpis spadkodawcy powinien znaleźć się bezpośrednio pod całą treścią testamentu. Użycie pełnego imienia i nazwiska jest najbardziej zalecaną formą, minimalizującą ryzyko podważenia. Jeśli testament jest wielostronicowy, warto podpisać każdą stronę, co uniemożliwi ewentualne podmienienie lub dodanie stron.
4. Uaktualnianie Testamentu
Sytuacja życiowa spadkodawcy może się zmieniać – rodzą się dzieci, zmienia się stan cywilny, dochodzi do nabycia lub zbycia majątku. Ważne jest, aby testament był zawsze aktualny i odzwierciedlał aktualną wolę spadkodawcy. Jeśli zajdą istotne zmiany, należy sporządzić nowy testament, który automatycznie uchyli wcześniejszy (w całości lub w części, w zakresie w jakim są sprzeczne), lub sporządzić odwołanie testamentu. Pamiętaj, aby w nowym testamencie jasno wskazać, że odwołuje on wszystkie poprzednie rozrządzenia testamentowe, jeśli taka jest Twoja wola.
5. Przechowywanie Testamentu – Gdzie i Jak?
Miejsce przechowywania testamentu ma kluczowe znaczenie. Testament, który nie zostanie odnaleziony po śmierci spadkodawcy, jest bezskuteczny. Odradza się przechowywanie go w miejscach łatwo dostępnych dla każdego lub w miejscach, które mogą ulec zniszczeniu (np. w komodzie, w książce na półce). Optymalne rozwiązania to:
- Sejf domowy: Jeśli spadkodawca posiada sejf, może w nim przechowywać testament, zapewniając dostęp do niego zaufanej osobie po swojej śmierci.
- Zaufana osoba: Powierzenie testamentu zaufanej osobie (rodzinie, przyjacielowi), która po śmierci spadkodawcy ujawni go sądzie lub notariuszowi. Należy poinformować tę osobę o istnieniu testamentu i jego lokalizacji.
- Depozyt notarialny: Jest to najbezpieczniejsza opcja. W Polsce istnieje możliwość złożenia testamentu własnoręcznego na przechowanie u notariusza. Notariusz sporządza protokół z przyjęcia testamentu na przechowanie i informuje o tym spadkodawcę. Choć wiąże się to z pewnymi kosztami (około 60 zł netto plus VAT), to gwarantuje, że testament zostanie odnaleziony i otwarty po śmierci spadkodawcy. Informacja o złożeniu testamentu w depozycie notarialnym jest rejestrowana w centralnym rejestrze testamentów, co zapewnia jego odnalezienie.